Kính gửi thầy cô và các bạn học sinh !
Hôm nay, chúng ta cùng nhau đến với một ngày hội văn hóa đặc biệt, một ngày được UNESCO tổ chức hàng năm để tôn vinh những giá trị không thể thay thế của sách và bản quyền. Đó chính là Ngày Sách và Bản quyền Thế Giới, ngày 23 tháng 4.
Sách không chỉ là một tập hợp trang giấy in chữ, mà là kho tàng tri thức mở ra cánh cửa đến với vô vàn thế giới mới, là người bạn đồng hành giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cuộc sống, về con người và về thế giới xung quanh. Và hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá ý nghĩa, nguồn gốc và những hoạt động ý nghĩa của ngày này.
1. Nguồn gốc và lịch sử hình thành Ngày Sách và Bản quyền Thế Giới
1.1 Nguồn gốc từ phong tục Tây Ban Nha
Ý tưởng về ngày hội sách có nguồn gốc từ phong tục truyền thống ở Catalonia, Tây Ban Nha. Ngày 23 tháng 4 hàng năm là ngày lễ Thánh George, người dân nơi đây thường tổ chức hội chợ sách trên các đường phố, và mỗi khách hàng khi mua một cuốn sách sẽ được tặng một bông hồng làm quà tặng. Phong tục này tượng trưng cho tình yêu dành cho tri thức và sự trân trọng đối với những người sáng tạo ra những tác phẩm văn học.
1.2 Ngày đặc biệt với các đại văn hào thế giới
Không chỉ có phong tục đẹp, ngày 23 tháng 4 còn là ngày mà ba đại văn hào vĩ đại của thế giới đều qua đời:
- Miguel de Cervantes Saavedra, tác giả của kiệt tác Đừng truy tìm con người tôi
- William Shakespeare, nhà thơ và nhà kịch gia vĩ đại Anh Quốc
- Inca Garcilaso de la Vega, nhà văn người Mỹ gốc Tây Ban Nha
Bên cạnh đó, ngày này cũng là ngày sinh hoặc ngày mất của nhiều tác giả nổi tiếng khác như Vladimir Nabokov, Maurice Druon hay Halldór Laxness. Chính vì sự đặc biệt này, UNESCO đã chọn ngày 23 tháng 4 làm ngày kỷ niệm quốc tế về sách và bản quyền.
1.3 Ngày chính thức được ra đời
Ngày Sách và Bản quyền Thế Giới lần đầu tiên được tổ chức vào ngày 23 tháng 4 năm 1995, sau khi Đại hội đồng UNESCO tại Paris đưa ra quyết định này. Mục tiêu chính là thúc đẩy văn hóa đọc, khuyến khích xuất bản sách và bảo vệ quyền tác giả cho các tác giả trên toàn thế giới.
2. Ý nghĩa của Ngày Sách và Bản quyền Thế Giới
2.1 Thúc đẩy văn hóa đọc
Trong thời đại công nghệ số hiện nay, nhiều người đã thay đổi thói quen đọc sách từ phiên bản in sang đọc sách điện tử hoặc xem video thay vì đọc văn bản. Ngày Sách và Bản quyền Thế Giới là lời nhắc nhở quan trọng về giá trị của việc đọc sách:
- Đọc sách giúp chúng ta mở rộng tầm nhìn, nâng cao kiến thức và kỹ năng sống
- Đọc sách bồi dưỡng tâm hồn, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bản thân và người khác
- Đọc sách rèn luyện tư duy logic và khả năng ngôn ngữ
2.2 Khuyến khích xuất bản sách và bảo vệ bản quyền
Sự kiện này cũng giúp nâng cao nhận thức về quyền tác giả, ngăn chặn hành vi sao chép, phân phối trái phép sách và tác phẩm văn học. Bảo vệ bản quyền giúp các tác giả được công nhận và hưởng lợi từ công sức sáng tạo của mình, khuyến khích họ tiếp tục tạo ra những tác phẩm chất lượng cho cộng đồng.
2.3 Tôn vinh những người sáng tạo
Ngày này cũng là dịp để chúng ta tri ân các tác giả, nhà xuất bản, thư viện viên và tất cả những người đã đóng góp vào việc mang sách đến với mọi người. Họ là những người đã làm việc không mệt mỏi để giúp tri thức lan tỏa rộng rãi.
3. Hoạt động tổ chức trong Ngày Sách và Bản quyền Thế Giới
Trên toàn thế giới, hơn 150 quốc gia đã tham gia tổ chức các hoạt động ý nghĩa trong ngày này:
- Hội chợ sách và lễ hội đọc sách: Nhiều thành phố tổ chức hội chợ sách lớn, với hàng ngàn tác phẩm từ các nhà xuất bản trong và ngoài nước.
- Chiến dịch “Tặng một cuốn sách – tặng một bông hồng”: Giống như phong tục ở Catalonia, nhiều nước tổ chức hoạt động tặng sách kèm hoa hồng cho người mua sách.
- Tặng sách cho vùng khó khăn: Các tổ chức và cá nhân quyên góp sách cho các khu dân cư nghèo, vùng sâu vùng xa, bệnh viện, nhà tù và trại tị nạn.
- Hội thảo, buổi giao lưu tác giả: Nhiều tác giả đến trường, thư viện để trao đổi với học sinh và người đọc về quá trình sáng tạo tác phẩm.
- Hoạt động truyền thông trên phương tiện đại chúng: Các báo chí, kênh truyền hình và mạng xã hội đăng tải bài viết, clip video giới thiệu về sách, văn hóa đọc và vấn đề bản quyền.
Hoạt động tại Việt Nam
Ở Việt Nam, chúng ta cũng rất tích cực hưởng ứng ngày này. Bên cạnh các hoạt động chung như hội chợ sách, trao đổi tác giả, chúng ta còn có Ngày Sách Việt Nam vào ngày 21 tháng 4, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ năm 2014. Ngày này gắn liền với ra mắt cuốn sách đầu tiên bằng tiếng Việt Đường Kách mệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, giúp kết hợp văn hóa đọc Việt Nam với văn hóa toàn cầu.
Kính gửi quý vị, Ngày Sách và Bản quyền Thế Giới không chỉ là một ngày hội văn hóa, mà là lời kêu gọi đến với mọi người: Hãy dành thời gian để đọc sách, học hỏi và trân trọng những giá trị do những người sáng tạo mang lại. Sách là cánh cửa mở ra tương lai, và văn hóa đọc là nền tảng xây dựng một xã hội văn minh, giàu trí tuệ.
